Satir Aile Terapisi
Klinik Psikolog Aylin Özeren - Diğer Yazıları İçin...

 

Aile Terapisi Nedir?

 

Bir sistem bütününün, sistemi oluşturan parçaların toplamından farklı olduğu keşfiyle 1970'lerde birey terapisi yanında bireyin dahil olduğu aile sistemini ve aile dinamiklerini çalışan aile terapisi gündeme gelmiştir. Aileye ve ilişkilerine yaklaşım modelleri açısından farklılaşan aile terapisi ekolleri bulunmaktadır. Satir Dönüşümsel ve Sistemik Aile Terapisi modeli bireyin patolojisine değil de iyileştirici ve zenginleştirici kaynaklarına, gelişime, iyileşmeye ve ilerlemeye odaklanması nedeniyle diğer modeller arasında ayrışır. V. Satir çağdaşı diğer aile terapistleri gibi bireyi, içinden geldiği ve sonra yine belki içine girdiği ailenin bir parçası, aile alt sistemlerinin bir aktörü ve dönüştürücü bir kaynak olarak görmüştür. Satir, aile içi huzur ve barışı, dünya barışının bir ön koşulu olarak görmüş ve mesleki çabasını bireyin iç yaşantısındaki ve aile ilişkilerindeki olası bütünleştirici, zenginleştirici ve geliştirici kaynaklarını keşfe adamıştır.

Satir Dönüşümsel ve Bütüncül Aile Terapisi Nedir?

Satir Aile Terapisi insancıl, varoluşçu, sistemik, bütüncül ve yaşantısaldır. İnsancıldır; çünkü bireydeki rahatsızlığa ya da bozukluğa odaklanmaz. Bireydeki iyiye ve olumluya yönelik doğal yönelimi merkeze alır. İnsandaki olumlu yönelimli, ilerletici ve zenginleştirici olarak gördüğü hayat enerjisi ile bağlantıda kalmayı hedefler. Varoluşçudur; çünkü bireyi sabit ve değişmez bir kişilik yapısının etkisi altında edilgen görmez. Ana, duruma, sürece ve koşullara da aynı zamanda odaklanarak bireyin algısının, duygusunun, duruşunun ve sunumunun değişebileceğine inanır. Sistemiktir; çünkü bireyi içinden geldiği ve içine girdiği bir aile yaşantısınıın bir parçası olarak hem iç dünyası ile hem de dış dünyası ile sürekli bir etkileşim içinde değerlendirir. Bütüncüldür; çünkü bir buzdağı metaforundaki gibi bireyi suyun dışında kalan ve suyun altında kalan taraflarıyla bir bütün olarak ele alır. Sadece getirilen sorunla çalışmaz. Bireyin tepkileri, başa çıkışları, duygulanımları, duyumları, algıları, değerleri, kuralları, beklentileri ve özlemleriyle bir bütün olduğuna inanır. Bunlardan sorun oluşturduğu iddia edilenleri ya da sorunmuş gibi görünenleri değiştirmeyi hedeflemez. Değişimin bireyin bu farklı yaşantı katmanları arasındaki uyumu, birlikte hareketi ve bütünlüğü sağlaması sonucu geriye gidişi olmayan bir dönüşüm ile gerçekleşebileceğine inanır. Yaşantısaldır; çünkü bireyin duruma, zamana, kişiye ve şartlara göre değişebilen yaşantısına odaklanır. Yaşantılar arası farklar ve benzerlikler üzerinden yaşantıdaki olası değişimi, bütünlüğü ve olumluluğu perçinlemeye yönelir. Diğer bazı yaklaşımlarda da kullanılan terapi seansındaki yaşantı ve terapistle olan ilişki burada da öğrenme ve değişim için önemli bir unsurdur.

Bu Terapi Nasıl Yardımcı Olur?

Satir Aile Terapisi yaklaşımında terapi birimi sadece aile değildir. Bu yaklaşımda aileler yanında aile alt sistemleri, eşler, bireyler, gruplar ve örgütlerle de çalışılır. Bireylerin, ailelerin, eşlerin, grupların ve örgütlerin etkin olmayan iletişim ve başa çıkış döngülerini dönüştürmelerine, daha etkin işleyiş, iletişim ve başa çıkış biçemleri geliştirmelerine yardımcı olur. Terapinin esas amacı, birey, aile, çift, grup ya da örgüt olsun, etkin başa çıkışlar üzerinden etkili iletişimin sağlanması, kaynakların araştırılarak seçeneklerin oluşturulması, özlem ve hayallere karşılık olan seçenekler için sorumluluğunun alınmasıdır. Böylece özgüven ve özdeğerin arttırılması iç yaşantıda ve ilişkilerde bütünlük ve uyuma ulaşılması sağlanır.

Bu Terapinin Hedefleri Nelerdir?

  1. Meta-hedefler: Bireyin daha yüksek bir özdeğere sahip, kendi yaşantısının sorumluluğunu alan, kaynaklarını ve seçeneklerini belirleyen, hayat enerjisiyle ve benliğiyle bağlantıda ve özlemleri ve hayallerine karşılık gelecek en uygun seçimi yapabilir hale gelmeleri.
  2. Terapi hedefleri: Çalışmanın sonunda varılmak istenen nokta ve getirilen sorunun çözümü.
  3. Seans hedefleri: Her seansta o seans için belirlenen olumlu yönelimli yaşantısal hedeflerdir. Her seans hedefi ilk seanslarda elirlenen olumlu yönelimli terapi hedefine yöneliktir.
  4. Minik hedefler: Her seansta içinde seans hedeflerine yönelik değişimi barındıran küçük hedeflerdir.

Bu Terapinin Temel İnançları Nelerdir?

  • Herkesin gelişmek ve sorunlarla başa çıkabilmek için gerekli öz kaynakları vardır.
  • İnsanların kendi öz değerlerini arttıracak şekilde kendi iç kaynaklarını bulmaya gereksinimleri vardır.
  • İnsanlar bildikleri kadar ellerinden gelenin en iyisini yaparlar. Daha iyisini öğrenince, bunu uygularlar.
  • Umut değişimin en önemli parçasıdır. Umudu yaratmak ve canlı tutmak değişim ve dönüşüm için önemlidir.
  • Sorunu sorun yapan onunla nasıl başa çıktığımızdır. Bir sorunla başa çıkış şeklimiz bizim öz değerimizin yansımasıdır. Öz değer arttıkça başa çıkış daha bütüncül olur.
  • Geçmişteki olayları değiştiremeyiz, ancak üzerimizdeki etkilerini değiştirebiliriz.
  • İnsanlar benzerlikleri üzerinden bağlantı kurar; ancak farklılıkları üzerinden gelişirler.
  • Herkesin seçenekleri vardır. İç kaynakları değerlendirerek seçenekleri araştırmak ve ihtiyaca karşılık gelen seçeneği değerlendirmek mümkündür.
  • Önemli olan ebeveynleri birer insan olarak tanıyıp, onları rolleri dışında da görüp anlamaktır.